Vraagstuk oplossen
Stap 1: Ontdekken & Identificeren
Om een vraagstuk op te lossen ga je bepalen wat je precies wilt weten. In bijna alle gevallen is meer dan één type methode nodig om te kunnen bepalen hoe jouw beroepsproduct eruit moet zien. Aan één deelvraag tegelijk werken, kan helpen te kiezen voor de juiste methoden. Maar let op: vaak zijn voor het beantwoorden van één deelvraag meerdere methoden nodig. De eerste stap is te bepalen voor welke vraag je nú een aanpak gaat bedenken. Vervolgens bekijk je of er een beproefde methode is om de vraag aan te pakken.
In sommige gevallen geven een model dat gebruikt wordt tijdens de ontwikkeling van het beroepsproduct, of een aanpak die al ontwikkeld is voor een bepaald doel, veel houvast.
Zo zijn binnen intervention mapping (https://1drv.ms/b/s!AqN60YofeVuDiExMuF7Qmjuy16Uq?e=0QMW7S) de stappen uitgewerkt die je kunt doorlopen wanneer je gezondheidsrisico’s in een populatie wilt opsporen en bestrijden. De Participatieve buurtschouw methode is een mooi voorbeeld van hoe je samen met bewoners tot verbetering van de situatie kan komen. Wanneer het jouw doel is de gezondheid van werknemers in kaart te brengen en te verbeteren, zijn aanpakken voorhanden vanuit het BRAVO-kompas en de Chrodis plus Workbox. Kijk voor een planmatige aanpak van gezondheidsbevordering hier: https://www.loketgezondleven.nl/gezondheidsthema/bevorderen-van-gezond-gedrag-hoe-doet-u-dat/planmatige-aanpak. Specifiek voor technologie in de zorg kun je hier kijken: https://1drv.ms/b/s!AqN60YofeVuDiEnKFFpUUDCP4xL5?e=MnUstU. En hier is een uitgebreid overzicht van gedragsveranderingstechnieken te vinden die je kunt inzetten: https://1drv.ms/b/s!AqN60YofeVuDiEhL0KT5OCdltrCs?e=uAs9BI.
In Fase 2: Verdiepen in het Vraagstuk, heb je je verdiept in modellen en theorieën die te maken hebben met de onderwerpen uit jouw deelvragen. Als er een aanpak blijkt te zijn die bij uitstek geschikt is voor onderzoek over jouw onderwerp, is het verstandig deze als uitgangspunt te nemen in de volgende stap (Stap 2: Aanpak bedenken).
Stap 2: Aanpak bedenken
Je kunt aan de slag met het bedenken van de aanpak op het moment dat:
- de onderzoeksvraag (en onderliggende deelvragen) helder zijn;
- je weet over welke onderwerpen je informatie nodig hebt om de onderzoeksvraag (en onderliggende deelvragen) beantwoord te krijgen;
- je kan uitleggen via welk type methode(n) je deze informatie kunt verzamelen.
Is dit nog niet het geval? Ga dan terug naar Stap 1 van deze fase.
Bepaal voor welke deelvraag je nu als eerste de aanpak gaat bedenken en houd dit bij.
Ga naar de Methoden Keuzewijzer en doorloop de stappen om een geschikte methode te kiezen voor deze vraag. Keer daarna terug naar deze pagina om te bepalen hoe je de metingen gaat uitvoeren.
Let op: mogelijk moet je voor het beantwoorden van een deelvraag meer dan één methode inzetten en de stappen in de keuzewijzer en hieronder dus meerdere keren doorlopen.
Via het doorlopen van de Methoden Keuzewijzer heb je hopelijk een methode gevonden die passend is voor het beantwoorden van (een deel van) een deelvraag. Hieronder word je verder geholpen met het kiezen of maken van een meetinstrument, het bepalen van meetmomenten, het bepalen van de steekproef, het maken van een informatiebrief en toestemmingsverklaring voor deelnemers en het bepalen van een geschikte zoekstrategie voor het vinden van geschreven bronnen. Klik op de titels om de informatie door te nemen en te kijken wat voor jou van toepassing is.
Hebben vragen die jij nu hebt eerder (deels) centraal gestaan in eerder onderzoek? Die kans is groot. Als andere mensen al goed hebben nagedacht over de vragen die gesteld moeten worden, is er misschien wel een meetinstrument gemaakt dat jij nu kunt gebruiken!
Op de volgende plekken staan handige instrumenten die je misschien (deels) kunt gebruiken!
- https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/producten/
- In kaart brengen en in gesprek gaan over beweeggedrag: de Beweegcirkel
- https://meetinstrumentenzorg.nl/
- In kaart brengen en in gesprek gaan over gezondheid: MijnPositieveGezondheid.nl
- Vragenlijsten werknemers: https://1drv.ms/w/s!AqN60YofeVuDiE0EzFKKCqYo1Jcz?e=46dHOj
- Bepalen vitaliteit medewerkers, ervaren werkdruk en werkomstandigheden: hier.
- Meten van mentale gezondheid: https://www.viplive.nl/ggz/monitoring-ggz/meetinstrumenten-ggz –
- Begrijpelijke vragenlijsten: https://www.pharos.nl/infosheets/begrijpelijke-vragenlijsten-de-basis-voor-goede-zorg
- Meten van ervaren levensgeluk, voldoening, etc.: https://www.authentichappiness.sas.upenn.edu/testcenter
- Beoordelen van persoonlijkheid, vaardigheid en intelligentie, mentale problemen, sociaal-emotionele problematiek en meer: https://www.cotandocumentatie.nl/beoordelingen/
- Fysieke activiteit meten bij mensen met een beperking: https://scireproject.com/outcome/physical-activity-scale-for-individuals-with-physical-disabilities-pasipd/
- RITE: voor het evalueren van producten
Tips voor het kiezen of maken van meetinstrumenten
- Kijk in de literatuur welke instrumenten voor hetzelfde doel (liefst bij dezelfde doelgroep) vaker zijn gebruikt. Wat kun je van deze instrumenten en de onderbouwing ervan leren?
- Kijk naar de duur en impact van het gebruik van een meetinstrument: wat is passend en haalbaar voor jouw doelgroep? Een meetinstrument dat eerder succesvol ingezet is voor het ondervragen van volwassenen, is misschien niet geschikt voor het ondervragen van basisschoolkinderen.
- Kijk altijd goed of je met deze test/vragen/onderwerpen meet wat jij wilt meten. Wat past het beste bij de vraag? Kun je dit koppelen aan de theorie over de betekenis van wat je wilt meten? Zowel bij gebruik van een bestaand meetinstrument als bij het zelf maken van een instrument moet je laten zien hoe wat je gaat meten bijdraagt aan het beantwoorden van je onderzoeksvraag. Zie voor uitleg en tips bijv. hoofdstuk 1 in dit document: Kwalitatieve methoden voor het maken en testen van interviews en vragenlijsten.
- Kijk naar de betrouwbaarheid van het meetinstrument: zijn vragen begrijpelijk voor de doelgroep, zijn antwoorden onafhankelijk van het moment van de dag, zijn alle mogelijke antwoorden te kiezen, is het nodig controlevragen in te bouwen? En bij fysieke metingen: let op de invloed van bijv. temperatuur, of het wel of niet aanmoedigen van deelnemers, etc. Een afnameprotocol helpt hierbij!
Hier vind je een kennisclip over betrouwbaarheid en validiteit: Betrouwbaarheid en validiteit
- Vraag je af hoe nauwkeurig het antwoord moet zijn, denk hierbij ook aan het meetniveau van de te meten gegevens. Zie voor uitleg hierover Stap 4 Kwantitatieve gegevens.
- Sommige meetinstrumenten bestaan uit een testbatterij: meerdere onderdelen die samen de uitslag bepalen. Los gebruiken van bepaalde onderdelen is dan niet altijd zinvol omdat de uitslag van één onderdeel niets zegt over hetgeen je wilt meten.
- Het hanteren van een protocol is altijd een goed idee omdat je met een standaard werkwijze niet alleen voorkomt dat je dingen vergeet, maar ook de betrouwbaarheid vergroot (Drenth & Sijtsma, 2006).
Zelf vragen maken
Als je besluit vragen (deels) zelf te formuleren, neem dan onderstaande punten mee:
- Formuleer vanuit je deelvraag/deelvragen in onderwerpen die centraal staan en formuleer van daaruit de vragen (validiteit). In deze kennisclip zie je hoe je dit kan aanpakken. Ook hoofdstuk 1 uit dit document kan behulpzaam zijn: Kwalitatieve methoden voor het maken en testen van interviews en vragenlijsten.
- Koppel waar mogelijk aan een model om de onderwerpen volledig in kaart te brengen (validiteit).
- Formuleer voldoende vragen per onderwerp (betrouwbaarheid) en belicht voldoende aspecten, hiervoor kan je de indiceringsmethode gebruiken (Fischer & Julsing, 2023).
- Hier vind je een kennisclip over betrouwbaarheid en validiteit: Betrouwbaarheid en validiteit
- Als er over specifieke onderwerpen wel bestaande vragen beschikbaar zijn, dan kun je die misschien gebruiken.
- Voor interviewvragen kan je gebruik maken van deze richtlijnen voor het formuleren van open en niet-sturende vragen: https://www.studiemeesters.nl/studietips/interviewvragen-opstellen/.
- Zorg ervoor dat de vragen duidelijk zijn en gemakkelijk te begrijpen voor de respondenten (validiteit en betrouwbaarheid). Over hoe je dit kunt nagaan vind je uitleg in hoofdstuk 4 van dit document: Kwalitatieve methoden voor het maken en testen van interviews en vragenlijsten. Zie voor meer tips: https://www.pharos.nl/infosheets/begrijpelijke-vragenlijsten-de-basis-voor-goede-zorg/.
- Verdeel de vragenlijst in verschillende secties of thema’s, zorg voor een logische volgorde, start met de eenvoudige vragen. Stel de vragen over persoonlijke onderwerpen en vragen die ingewikkelder zijn later in de lijst. Zijn bepaalde vragen alleen voor respondenten met specifieke kenmerken van belang? Gebruik dan filtervragen. Voor richtlijnen voor zelf enquêtevragen maken: https://www.studiemeesters.nl/scriptie/perfecte-enquetes/
- Creëer de mogelijkheid de betrouwbaarheid te controleren door één of een aantal vragen op verschillende manieren te stellen.
- Zorg bij enquêtes voor relevante antwoordcategorieën, ook hierover staan tips op https://www.studiemeesters.nl/scriptie/perfecte-enquetes/. Zorg dat de antwoorden je echt helpen om een (stukje van) een deelvraag te beantwoorden. Let er daarnaast op dat de antwoordcategorieën niet-sturend en niet sociaal wenselijk zijn.
- Leg je vragenlijst of interviewschema voor aan peers om de validiteit te bespreken en te verbeteren.
- Controleer m.b.v. een proefronde (pilot) of de antwoorden de informatie opleveren die je nodig hebt om jouw onderzoeksvraag beantwoord te krijgen. Bevraag de ‘proef-respondenten’ om te achterhalen of ze hebben kunnen vermelden wat ze over het onderwerp willen vertellen. Hoe je dit kan doen, staat uitgelegd in hoofdstuk 4 van dit document: Kwalitatieve methoden voor het maken en testen van interviews en vragenlijsten. Bekijk hier een video met de belangrijkste tips.
Bij fysieke metingen en observaties bestaat de voorbereiding niet alleen uit het maken of kiezen van een testprotocol of observatieschema, maar moet je ook zorgen dat er een geschikte locatie is en dat de apparatuur die je nodig hebt beschikbaar is.
Controleer naast het testprotocol de volgende punten voordat je de meting uit gaat voeren:
- Heb je al het benodigde materiaal?
- Weet jij wat jouw rol is en weten andere testafnemers wat hun rol is?
- Weet je waar de gegevens opgeslagen worden?
- Weet de proefpersoon wat er van hem/haar verwacht wordt?
Let er op dat er van de deelnemers ook soms een specifieke voorbereiding verwacht wordt. Soms mag een deelnemer een bepaalde tijd van te voren niet eten of moet de meting op een specifiek moment op de dag afgenomen worden.
Een vorm van metingen doen, die eigenlijk niet onder de noemer “fysiek” of “observatie” te vangen is, is het testen van (op basis van data ontwikkelde) producten en oplossingen. Via deze Testdatabase kun je hiervoor tips en richtlijnen vinden.
Als je interviews gaat afnemen, enquête-onderzoek gaat doen, observaties gaat doen of andere metingen gaat doen waarbij je gegevens van mensen verzamelt, ben je verplicht deze mensen goed te informeren over wat deelnemen aan jou onderzoek voor hen inhoudt. Via een informatiebrief vertel je hen over de inhoud van het onderzoek en welke gegevens er van hen verzameld worden en hoe deze gebruikt en opgeslagen worden. In het toestemmingsformulier zetten mensen hun handtekening als zij instemmen met deelname.
- Stuur de informatiebrief voor deelname zodat iedereen het rustig kan doornemen.
- Neem de informatiebrief en het toestemmingsformulier ook mee naar de locatie waar je mensen gaat ondervragen.
- Controleer of alles duidelijk is voor je mensen vraagt hun handtekening te zetten.
- Sla de toestemmingsformulieren apart van de onderzoeksgegevens op in verband met privacy.
Een voorbeeld van een informatiebrief met toestemmingsformulier vind je hier: https://view.officeapps.live.com/op/view.aspx?src=https%3A%2F%2Fwww.tilburguniversity.edu%2Fsites%2Fdefault%2Ffiles%2Fdownload%2FVoorbeeld%2520Informatiebrief%2520en%2520toestemmingsverklaring.docx&wdOrigin=BROWSELINK.
In Fase 1: Vraagstuk bepalen, heb je onder Stap 2: Aanpak bedenken, aangegeven met wie je moet samenwerken en van wie je informatie wilt. Hierbij zijn waarschijnlijk ook mensen die je wilt gaan ondervragen of bij wie je metingen wilt doen beschreven. Gebruik daarnaast je kennis over de kenmerken van de doelgroep. Algemeen geldt: hoe groter en heterogener de groep over wie je iets wilt weten, des te meer mensen uit deze groep je moet ondervragen of meten.
Hieronder is onderscheid gemaakt tussen kwantitatief en kwalitatief onderzoek, omdat er specifieke richtlijnen van toepassing zijn bij beide soorten onderzoek. Bij het gebruik van geschreven bronnen kan je zowel kwantitatieve als kwalitatieve gegevens verzamelen en binnen dit type gaat het niet om het benaderen van personen maar om het ‘benaderen’ van vindplekken. Over deze categorie is ook apart uitleg gegeven.
Steekproef bij kwantitatief onderzoek
Wanneer je onderzoek doet naar zaken die in een getal uit te drukken zijn, spreken we van kwantitatief onderzoek. Denk bijv. aan onderzoek over hoeveel mensen uit een bepaalde populatie wekelijks sport beoefenen, of aan het bepalen van het tijdstip waarop zoveel mogelijk mensen kunnen deelnemen aan een door jou te organiseren activiteit. Omdat het bevragen van een hele populatie (groep waarover je uitspraak wil doen) meestal niet mogelijk is, kies je meestal een selectie uit deze groep, dit is de steekproef. Om deze steekproef zo representatief mogelijk te krijgen, dat wil zeggen zo goed mogelijk lijkend op de totale populatie, moet je met een aantal dingen rekening houden.
- Denk na over waar je de steekproef gaat trekken;
- Denk na over hoe je de populatie benadert;
- Bevraag niet te weinig mensen.
Om te bepalen van hoeveel personen je gegevens moet verzamelen om een goed kwantitatief onderzoek doen, kun je gebruik maken van een steekproefcalculator. Zo’n hulpmiddel is bijv. hier te vinden: (https://nl.surveymonkey.com/mp/sample-size-calculator/) of www.steekproefcalculator.com.
Let op: het aantal mensen dat je vraagt antwoord te geven, is zelden gelijk aan het aantal mensen van wie je antwoord krijgt! Uitgaan van een responspercentage van 10% is niet onrealistisch, al zijn er manieren om dit percentage positief te beïnvloeden (zie bijv. https://pointerpro.com/blog/improve-survey-response-rate/.)
Als je een interventie wilt testen, moet er een controlegroep zijn, de controlesteekproef is altijd gelijk aan of groter dan de interventiesteekproef. Liefst is de controlegroep vergelijkbaar op alle punten die invloed kunnen hebben op de resultaten. Iemand kan zijn eigen controle zijn door eerst te meten vóór de interventie en dan erna. Je moet dan wel goed kijken naar risico op bias, specifiek het Hawthorne-effect.
Steekproef bij kwalitatief onderzoek
Bij kwalitatief onderzoek heb je niet te maken met centrummaten en getallen. Het gaat hier om meningen, gevoelens, beschrijvingen, e.d. Als je bijv. wilt weten hoe het voor mensen met een specifieke aandoening is om een geschikte locatie om te sporten te vinden, heb je weinig aan cijfers.
Deelnemers voor kwalitatief onderzoek kies je zorgvuldig. Het spreken/observeren van ieder individu en van iedere situatie kost een aanzienlijke hoeveelheid tijd. Je wilt zeker weten dat wat je gezien en gehoord hebt valide is. De mensen die verstand hebben van het onderwerp of wier mening toedoet wil je benaderen, anderen niet. Juist doordat het benaderen zorgvuldig gebeurt, is de kans dat mensen die niet representatief zijn voor de groep invloed hebben, klein. Bovendien ben je bij kwalitatief onderzoek in het algemeen juist níet op zoek naar één ‘maat’ voor de hele groep maar wil je juist alle perspectieven, uitleggen, ervaringen, e.d. in kaart brengen. Het is niet interessant hoeveel mensen een bepaalde mening hebben, maar welke verschillende meningen er zijn. Je weet pas zeker dat je alle mogelijke varianten in beeld hebt, op het moment dat nieuwe gesprekken of nieuwe observaties geen nieuwe informatie meer opleveren. We noemen dat moment het ‘punt van verzadiging’ of ‘saturatie’. Zoals ook Baarda (2018) aangeeft, weet je dus pas tijdens het uitvoeren van je onderzoek hoeveel mensen of situaties je moet bestuderen. Toch zal je waarschijnlijk vooraf een inschatting willen maken. Je kunt beredeneren hoeveel personen of situaties je moet onderzoeken vanuit de mate van diversiteit binnen de totale groep. Verschillende auteurs geven verschillende richtlijnen die hierop gebaseerd zijn. Guest, Bunce & Johnson (2006) vonden dat 12 tot 15 interviews meestal genoeg is, Fischer & Julsing (2019) geven aan dat bij een homogene groep zeven tot acht interviews al genoeg is terwijl Leech & Onwuegbuzie (2005) aangeven dat als je een verschijnsel wilt beschrijven en verklaren 15 tot 30 interviews nodig zijn. Ons advies is o.b.v. deze richtlijnen een inschatting te doen terwijl je aandacht besteed aan de mate waarin verschillende kenmerken gerepresenteerd zijn in de steekproef. Nagaan of verzadiging is opgetreden is de enige manier om te achterhalen of je klaar bent. Voor observatie onderzoek kunnen waarschijnlijk soortgelijke richtlijnen gehanteerd worden maar hierover is nog minder duidelijkheid dan over interview onderzoek.
Verder dien je ook hier rekening te houden met de vermogens van de respondenten. Je wilt valide en betrouwbare informatie. M.a.w.: je wilt meten wat je wilt weten, wees je bewust van zaken die invloed hebben op de resultaten zoals emoties, context waarin je meet, recall-bias, etc. Als je hierover twijfelt, kun je met een pilotonderzoek (een proef-onderzoek) testen of de informatie van voldoende waarde is. Soms is het aanpassen van je meetinstrumenten (bijv. door plaatjes te gebruiken bij de vragen) voldoende. In andere gevallen moet je besluiten andere mensen dan de doelgroep zelf te ondervragen, bijv. verzorgers i.c.m. experts.
Denk dus goed na over de manier waarop je je vragen gaat stellen:
- Schriftelijk of in gesprek?
- Via telefoon of videobellen of face to face?
- Eén op één of meerdere mensen tegelijk?
- Beeld en/of geluid opnemen?
- Vooraf formuleren van doorvraagvragen
En kies een geschikte locatie en oefen je interviewvaardigheden waarbij je let op goed luisteren, samenvatten en doorvragen en het aannemen van een open houding.
Voor het uitvoeren is het ook van belang goed na te denken over wanneer je informatie gaat verzamelen. Houd hierbij rekening met de volgende zaken:
- Wat is de invloed van het doen van een meting op de respondenten in de steekproef of op de situatie? Op welk moment is dit mogelijk verstorend?
- Is er een volgorde te bepalen (bijv. vanwege onderlinge afhankelijkheid van deelonderzoeken/deelproducten)?
- Op welke momenten kan je (deel-)producten/(deel-)conclusies voorleggen aan stakeholders?
- Op welke momenten kan je een deel van een product of proces evalueren?
- Welke informatie is het meest urgent en belangrijk?
Wat zijn de randvoorwaarden (tijd en financiën)?
In het geval van onderzoek met via geschreven bronnen gaat het niet om de vraag: ‘bij wíé ga ik deze informatie vinden?’ maar om: ‘hóé en wáár ga ik deze informatie vinden?’.
Je wilt bronnen gebruiken die echt gaan over jouw onderwerp, die dus relevant zijn. Hoe specifieker, hoe beter. En je wilt de informatie die je vindt kunnen vertrouwen, je moet zeker weten dat de het klopt. Deze zaken staan ook centraal in de volgende handleiding: hier, en in deze trainingen: https://maken.wikiwijs.nl/167786/Training__Stappenplan_literatuuronderzoek en https://avans.libguides.com/toolbox-informatiegeletterdheid/Inleiding.
Als jouw onderzoek (deels) draait om verbetering van de gezondheid of om leven met een ziekte of aandoening, heb je wellicht iets aan deze training PubMed: https://maken.wikiwijs.nl/173124/PubMed_training__Avans_Hogeschool_#!page-6558825. Daarnaast zijn verschillende video’s over het gebruik van PubMed te vinden via YouTube.
Voor vragen gericht op interventies of behandelingen en voor het specifiek zoeken op de effecten van een aanpak, is PICO een goed hulpmiddel, in deze video: https://1drv.ms/v/s!AqN60YofeVuDiD8BKi-bv1Os7MCv?e=pFJudg wordt dit uitgelegd.
Hier in een notendop waar het om draait bij het maken van een plan voor onderzoek via geschreven bronnen:
Hoe en waar vind ik relevante bronnen?
Noteer voldoende en de juiste zoektermen:
- De voertaal voor wetenschappelijk onderzoek in het westen van de wereld is Engels, wanneer je uitsluitend Nederlandse zoektermen gebruikt, mis je wellicht dus veel relevante bronnen;
- Oriënteer je op het onderwerp om synoniemen te vinden;
- Combineer termen met Booleaanse operatoren;
- Begin algemeen en bepaal o.b.v. de resultaten hoe je specifieker gaat zoeken.
- Vind je een bron die goed aansluit bij wat je zoekt, kijk dan in de literatuurlijst van die bron, vaak staan er bronnen die naar soortgelijke onderwerpen verwijzen. Op deze manier kan je snel veel nieuwe bronnen vinden.
Noteer zoekplekken waar iets te vinden is, bepaal wat voor soort informatie je zoekt:
Welk type bron wil je?
- Boeken: voor een gedegen uitleg over een theorie, geleerde lessen of een aanpak
- Websites: voor informatie die (snel) verandert, om interactie mogelijk te maken
- Interne publicaties: voor informatie voor een specifieke groep, voor gevoelige informatie
- (Wetenschappelijke) tijdschriften: voor erg specifieke en recente informatie, voor een specifieke doelgroep (bijv. gespecialiseerd in een bepaald onderwerp)
- Video’s en podcasts: zeer afhankelijk van wie ze gemaakt heeft en waar ze geplaatst zijn, doorgaans vooral ter inspiratie en verkenning
Via welk type ‘verspreider’ zoek je? Bijv.:
- Kennisinstituten: Mulier Instituut, AllesOverSport.nl, SportKnowhowXL.nl, KenniscentrumSportenBewegen.nl
- Landelijke cijfers over gezondheid en gedrag: Centraal Bureau voor Statistiek (CBS)
- Lokale cijfers over gezondheid en gedrag: Gemeentelijke GezondheidsDienst (GGD)
- Lokale regelingen en verordeningen: gemeente
- Wetenschappelijke bronnen en vakliteratuur: GoogleScholar
- Wetenschappelijk onderzoek: GoogleScholar, PubMed, Ebsco, ERIC, etc.
- Erkende interventies leefstijlverandering: RijksInstituut Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
- Jurisprudentie: rechtbank.nl
Hoe en waar vind je betrouwbare bronnen?
Een bron is betrouwbaar wanneer de auteur ervan of de verantwoordelijke organisatie geen enkel ander doel heeft dan jou objectief informeren over een onderwerp.
De kans op het vinden van betrouwbare bronnen is het grootst wanneer je binnen systemen zoekt die de betrouwbaarheid proberen te borgen, zoals databases, sites van de overheid, bibliotheekcatalogi.
Zoek de ‘bron achter de bron’: bij de persoon die wat beschreven is zelf heeft gezien/gehoord/gemeten is nog het minst ‘ruis’. Iedereen die er daarna over vertelt, geeft er (bewust of onbewust) een eigen draai aan.
Wetenschappelijke teksten worden voor publicatie door mensen met expertise bekeken, deze teksten zijn daardoor in het algemeen betrouwbaarder dan bijvoorbeeld websites.
Bekijk bijvoorbeeld dit filmpje over betrouwbaarheid van bronnen: https://youtu.be/DS6ZHRWKQ00?si=7A8XkP_nUra_s2YB.
Selecteren van geschreven bronnen
Bij gebruik van geschreven bronnen, leg je vooraf vast op basis waarvan je besluit of een bron van voldoende kwaliteit is.
Voor het bepalen van richtlijnen voor de kwaliteit van bronnen kun je de volgende twee hulpmiddelen gebruiken: gids kwaliteit beoordelen https://libguides.studiecentra.han.nl/informatievaardigheden/beoordelen en craap scoreformulier: https://1drv.ms/b/s!AqN60YofeVuDiEK_5TmVU8zo4inc?e=Im39bH.
Om de administratie bij te houden en je zoekactie te verbeteren, kun je gebruik maken van het Invulschema systematisch zoeken deskresearch. Na het schema is een uitleg te vinden over hoe je dit schema kunt gebruiken.
Noteer geschikte bronnen meteen op de juiste wijze in de bronnenlijst. Voor de regels voor correct noteren, zie: https://auteursrechten.nl/wp-content/uploads/2023/03/De-APA-richtlijnen-uitgelegd-3e-editie.pdf. Dit is een handleiding samengesteld door Surf. Er zijn ook video’s gemaakt over correct verwijzen, deze zijn hier verzameld: https://www.youtube.com/channel/UCSUZL3kgvYnHtj1rl4jt3Hw.
Stap 3: Uitvoeren & Verzamelen
Tijdens het uitvoeren van de metingen en verzamelen van de gegevens
Hieronder vind je adviezen en aandachtspunten voor tijdens het uitvoeren van de metingen en het verzamelen van de gegevens. Deze zijn per type methode gegeven. Klik op het kopje om te lezen wat de adviezen zijn die jij kunt gebruiken.
Controleer voordat je een interview start of de locatie geschikt is. Vraag je bijvoorbeeld af:
- Zou er tijdens het gesprek iemand kunnen binnen komen in de ruimte? Hoe storend zou dat zijn? Hoe zou je dan handelen?
- Welke positie is voor de ondervraagde prettig ten opzichte van jou? (Recht tegenover iemand gaan zitten, kan als aanvallend worden ervaren.) Welke positie is voor de ondervraagde prettig ten opzichte van de deur? En ten opzichte van een raam?
- Waar leg je de topiclist neer? Open op tafel is wellicht het minst spannend voor de deelnemer.
Om de te interviewen persoon op zijn gemak te stellen, kan je bijvoorbeeld informeren naar de reis naar de locatie, vragen hoe hij tegen het gesprek aankijkt, iets te drinken aanbieden, iets vertellen over jezelf en over het onderwerp van het interview.
Belangrijk is voordat het interview begint de informatiebrief en het toestemmingsformulier (informed consent) te laten lezen en ondertekenen. Geef nog eens aan waarom je een beeld- en/of geluidsopname maakt.
Geef een globale omschrijving van wat in het interview ter sprake zal komen om de ander te helpen op de aandacht op het onderwerp te richten. Neem een open houding aan. Focus je op een prettig verloop van het gesprek, niet op eventuele aantekeningen. Het kan fijn zijn aan te geven dat je even op je papieren gaat kijken om te zien welke onderwerpen nog aan bod komen.
Vat regelmatig samen wat de ander heeft gezegd en vraag of de samenvatting klopt en of de ander nog aanvullingen heeft. Vraag door als je meer informatie wilt, andere woorden gebruiken kan de geïnterviewde helpen de vraag beter te begrijpen.
Klik hier voor een kennisclip over een interview voorbereiden.
Klik hier voor een kennisclip over een interview uitvoeren.
Wat als je de respons te laag blijft?
Het sturen van een reminder kan helpen, net als herhalen welke beloning de respondent kan verwachten of waarom het onderzoek relevant is voor hem. Als het invullen van de lijst niet veel tijd vraagt, kan je de onderzoekspopulatie met geprinte lijsten opzoeken op een moment waarop ze waarschijnlijk wat tijd vrij kunnen maken.
Het niet-invullen zou erop kunnen wijzen dat de vragen voor de onderzoekspopulatie niet volledig helder zijn of dat het beantwoorden teveel tijd kost. Om dit te controleren kan het mondeling doornemen van de vragen met een respondent handig zijn.
Wat als een deel van de vragen niet (volledig) beantwoord is?
In veel gevallen kun je de antwoorden die wel (volledig) zijn gegeven gebruiken zoals gepland. Het is wel verstandig na te denken over waarom vragen zijn overgeslagen of wat ervoor gezorgd kan hebben dat mensen onvolledig antwoord hebben gegeven. Het kan zijn dat ze de vraag te persoonlijk vinden, bang zijn het antwoord te geven, de vraag niet begrijpen, geen antwoord zien dat voor hen geschikt is, etc. Zeker als mensen met specifieke kenmerken (bijvoorbeeld een bepaalde rol binnen een bedrijf, of man-zijn) vaak dezelfde vraag over lijken te slaan, kan dit interessant zijn voor je analyse.
Tijdens de meting houd je je in principe aan het vooraf gekozen of gemaakte protocol. Maar er zijn situaties waarbij je ervan moet afwijken: bijvoorbeeld als deelnemers de gevraagde voorbereiding niet hebben uitgevoerd. Ga in dat geval na wat nog wel haalbaar is: de proefpersoon naar huis sturen, is de mínst gewenste optie. Het kan zijn dat je tijdens een meting signalen opvangt dat de proefpersoon niet weet wat er van hem verwacht wordt. Blijf in dat geval kalm en leg nog eens in andere woorden uit wat de bedoeling is. In alle gevallen staat veiligheid uiteraard voorop.
Ook tijdens de observatie houd je je in principe aan het vooraf gekozen of gemaakte protocol. Wees er wel op voorbereid dat een situatie anders kan verlopen dan verwacht. Als je voldoende ruimte hebt voor aantekeningen en achteraf kunt vragen hoe representatief de geobserveerde situatie is, is er meestal geen probleem.
Wat als je weinig informatie vindt?
Ga ten eerste na of je de richtlijnen voor het doen van literatuuronderzoek correct gevolgd hebt. Als dat het geval is, kan het zinvol zijn een expert op het onderwerp te vragen naar zijn bronnen. Vind je echt niet meer? Beredeneer dan op basis van de informatie die je wel hebt, hoe de situatie zou kunnen zijn voor jouw specifieke doelgroep en beschrijf deze beredenering.
Opgehaalde informatie gereed maken voor analyse
Voordat je de opgehaalde gegevens kunt gaan analyseren, moet je ze in veel gevallen nog op een gestructureerde manier samenvatten. Hieronder vind je adviezen en aandachtspunten voor het gereed maken van de verzamelde gegevens. Deze zijn per type methode gegeven. Klik op het kopje om te lezen wat de adviezen zijn die jij kunt gebruiken.
Voordat je kunt analyseren, schrijf je de gevoerde gesprekken volledig uit. Alleen delen waarvan je absoluut zeker weer dat ze niet met het onderzoeksonderwerp te maken hebben, mag je weglaten. Noteer geen namen in deze letterlijke uitwerking, alleen een uniek nummer dat op een apart opgeslagen(!) lijst gekoppeld is aan de naam. De geluidsopname bewaar je in de fase van coderen (zie hieronder stap 4) op een goed beveiligde plek, daarna vernietig je deze.
In enquêteonderzoek draait het veelal om kwantitatieve informatie. Dit maakt een programma zoals Excel of SPSS erg geschikt om de antwoorden in te verzamelen. Noteer geen namen in deze bestanden, alleen een uniek nummer dat op een apart opgeslagen(!) lijst gekoppeld is aan de ingevulde enquête. De ingevulde enquêtes bewaar je in de fase van verwerken van de gegevens (zie hieronder stap 4) op een goed beveiligde plek, daarna vernietig je deze.
Doorgaans zet je verticaal de respondentnummers en horizontaal de vraagnummers. Als een vraag niet beantwoord is, kun je de cel leeg laten maar let erop dat dit bij berekeningen meestal mee wordt genomen als ‘0’ en bijvoorbeeld het gemiddelde dus wel beïnvloedt. Met de functie ‘ALS’ in Excel en door in SPSS ‘missing values’ een specifiek getal toe te kennen, kun je dit voorkomen.
Let op: grafieken en tabellen die gegenereerd worden door programma’s waarmee je online enquêtes kan opnemen, zijn doorgaans niet goed bruikbaar. Dit komt doordat je om antwoord te geven op een onderzoeksvraag meestal gegevens met elkaar moet combineren. Deze programma’s kunnen niet ‘bedenken’ welke combinaties voor jouw vraag handig zijn.
Tijdens de metingen heb je waarschijnlijk formulieren gebruikt om de uitslag(en) te noteren. Mogelijk moeten die resultaten nog verzameld worden in Excel of SPSS.
Noteer geen namen in deze bestanden, alleen een uniek nummer dat op een apart opgeslagen(!) lijst gekoppeld is aan de proefpersonen.
Doorgaans zet je verticaal de respondentnummers en horizontaal de nummers van uitgevoerde metingen.
Tijdens de observaties heb je waarschijnlijk formulieren gebruikt om waarnemingen te noteren. Bij een gestructureerde observatie, hoef je richting de volgende stap niets te doen. Bij ongestructureerde observaties dien je wat je hebt waargenomen zo snel mogelijk na de observatie uit te schrijven.
Van de bronnen die je wilt gebruiken, dien je op een gestructureerde manier te noteren wat belangrijk is. Dat houdt in dat je in ieder geval steeds in dezelfde volgorde noteert: auteurs, jaartal van publicatie, belangrijkste onderwerp, belangrijkste boodschap en jouw bevindingen met betrekking tot validiteit en betrouwbaarheid.
Wetenschappelijke onderzoeksartikelen
Het bestuderen van wetenschappelijke onderzoeksartikelen is niet eenvoudig. In het document: invulschema artikelen lezen word je hierbij geholpen.
Uitleg over het verwijzen naar de bronnen die je gebruikt hebt en over het bijhouden van de administratie hiervan, vind je hier: https://maken.wikiwijs.nl/167782/Bronvermelden_in_APA_en_Refworks__concept_
Systematisch literatuuronderzoek
Bij systematisch literatuuronderzoek werk je met een goed doordachte definitieve combinatie van zoektermen, een zoekstring. Het proces van includeren en excluderen van artikelen dien je ook inzichtelijk te maken. Uitleg hierover vind je bijvoorbeeld hier: Page et al. (2021), Weber (2011) of Wright et al. (2007).
Stap 4: Analyseren & Interpreteren
Verwerken van verzamelde gegevens
Voor het analyseren en interpreteren van verzamelde gegevens zijn verschillende richtlijnen en aanwijzingen, afhankelijk van het type gegevens dat je hebt opgehaald. Onder de volgende kopjes vind je eerst de uitleg voor kwalitatieve data en daarna die voor kwantitatieve data.
Kwalitatieve resultaten verzamel je bijvoorbeeld via observaties en gesprekken (focusgroepen of interviews). Voor je start met het analyseren van de opgehaalde resultaten, moet je een totaaloverzicht hebben van de gegevens die je verzameld hebt. Dit wordt meestal gedaan door het letterlijk uitschrijven van gesprekken of door observatieformulieren volledig in te vullen. Hiermee start je al na het eerste gesprek of de eerste observatie.
Als je al veel over het onderwerp van gesprek of observatie weet en op basis van een theorie of model categorieën of aspecten kunt benoemen, kun je gebruik maken van thematische analyse (zie bijv. Verhoeven, 2020). Wil je juist nog ontdekken welke aspecten een onderwerp heeft en/of weet je vooraf nog niet welk type antwoorden of observaties je kunt verwachten? Dan is open, axiaal en selectief coderen volgens grounded theory een goed idee. Beide soorten dataverwerking zijn beschreven in het boek van Boeije en Bleijenbergh (2019).
Welke analysemethode je ook gebruikt, member checking, het principe van constante vergelijking en het punt van verzadiging zijn altijd belangrijke begrippen:
- Member checking: het voorleggen van de (samenvatting van) hetgeen je genoteerd hebt aan de mensen die je geobserveerd of ondervraagd hebt. Doel: controleren of je het juist begrepen hebt en eventueel aanvullen of corrigeren van gegevens.
- Principe van constante vergelijking: vanaf het eerste gesprek of de eerste observatie starten met data-analyse en bepalen wat je op dat moment al kunt zeggen met betrekking tot de onderzoeksvragen. Doel: bepalen of er bij de volgende meting dingen aangepast moeten worden om duidelijkere resultaten te verkrijgen en in een latere fase: bepalen of het punt van verzadiging bereikt is.
- Punt van verzadiging: het moment waarop je over alle onderwerpen waar je resultaten over wilde verzamelen, weet wat je erover kan weten. Het gaat dus om rijkheid aan data, waarbij elke bevinding (ook als die maar één keer voorkomt) van waarde is. Daarom is het van belang dat je doorgaat met het voeren van gesprekken of het doen van observaties tot er geen nieuwe thema’s of nieuwe axiaalcodes ontdekt worden. Voor de zekerheid doe je altijd nog één of twee extra metingen, als die ook niets nieuws opleveren, kun je concluderen dat je genoeg metingen hebt gedaan.
Klik hier voor een kennisclip over dataverzameling.
Bij kwantitatieve gegevens doe je uitspraken over eigenschappen en kenmerken van groepen. Binnen Sportkunde gaat het meestal over groepen mensen maar je kan bijv. ook iets zeggen over een groep sportclubs.
Wat een passende maat is om iets over de groep te zeggen, wordt bepaald door het meetniveau:
Eigenschap | Meetniveau | |||
Nominaal | Ordinaal | Interval | Ratio | |
Onderscheid | X | X | X | X |
Ordening | X | X | X | |
Gelijke verschillen | X | X | ||
Verhoudingen kloppen | X | |||
Omdat interval en ratio gegevens op dezelfde manier behandeld worden bij het maken van berekeningen, worden zij vaak samen in één categorie genoemd, we noemen het dan continue gegevens.
Beschrijvende statistiek
Voor het samenvatten van kwantitatieve gegevens, is het handig beschrijvende statistiek te gebruiken. Zie voor uitleg bijvoorbeeld Heymans, Lenssen en de Vet (2006) of Peet, Hox en Namesnik (2010).
Uitleg over het berekenen van deze gegevens en het maken van figuren in Excel, vind je onder andere hier.
Een centrummaat is een getal waarmee je in één keer iets zegt over een groep gegevens. Een spreidingsmaat is een maat waarmee je aangeeft hoe de gegevens van een groep verdeeld zijn rondom de centrummaat. Hieronder zie je welke centrum- en spreidingsmaten het best bij gegevens met een bepaald meetniveau passen (Nijdam, 2003).
Meetniveau | Centrummaat | Spreidingsmaat |
Nominaal | Modus | Frequenties of percentages |
Ordinaal | Mediaan (Modus als één waarde duidelijk het meest voorkomt) | Bereik Bij uitschieters in de gegevens: interkwartielafstand Eventueel frequenties of percentages |
Continu | Gemiddelde Bij uitschieters in de gegevens: mediaan | Standaarddeviatie Bij uitschieters in de gegevens: interkwartielafstand |
Het maken van een kruistabel is vaak een goede manier om inzicht te geven in hoe vaak bepaalde waarde onder groepen met bepaalde kenmerken voorkomen.
Als er veel gegevens gemeten zijn, kan een figuur verduidelijking geven. Ook hiervoor zijn richtlijnen te geven op basis van het meetniveau (Nijdam 2003).
Grafiek | Eigenschappen variabele | Doel van de weergave | ||||||||||||
Kenmerk | Meetniveau | Waarden | 1 verdeling | 2 verd. | Meer verd. | |||||||||
Discreet | Continu | Nominaal | Ordinaal | Interval | Weinig | Veel | Globaal | Precies | Globaal | Precies | Globaal | Precies | Opsporen uitschieters | |
Staafdiagram | X | x | X | X | x | X | X | x | X | |||||
Spreidingsdiagram | x | X | x | X | X | x | X | x | X | x | ||||
Boxplot | x | X | x | X | X | x | X | X | X | |||||
Histogram | X | X | X | x | X | x | ||||||||
X=zeer geschikt
x=geschikt
Richtlijnen voor welke figuur je wanneer kiest, vind je ook hier: Welke grafiek moet ik kiezen.
Toetsende statistiek
Binnen de beschrijvende statistiek doe je uitspraken over de werkelijk gemeten groep, over de steekproef. Omdat een steekproef een selectie is uit de populatie, weet je niet zeker of deze representatief is voor de populatie. Met toetsende statistiek probeer je toch uitspraken te doen over de hele populatie.
Uitleg over toetsende statistiek vind je bijvoorbeeld hier: Toetsende statistiek.pdf
Binnen de toetsende statistiek worden testen gedaan om te berekenen hoe waarschijnlijk het is dat de uitslag binnen de steekproef voor de hele populatie geldt. Welke test je doet, is afhankelijk van het meetniveau van de gegevens.
Ook als je uitspraken wilt doen over de relatie tussen twee kenmerken van personen, heb je toetsende statistiek nodig. Je houdt je dan bezig met een vraag als: wat gebeurt er met de waarde op variabele B (bijvoorbeeld een score op een test) als er een verandering is in de waarde op variabele A (bijvoorbeeld oefenen). Met andere woorden: is de score van mensen die meer hebben geoefend hoger dan die van mensen die minder hebben geoefend?
Welke test je kunt gebruiken is afhankelijk van het meetniveau van de gegevens.
Het meten van complexe onderwerpen zoals motivatie, prestaties of het effect van een trainingsprogramma gebeurt meestal met verschillende meetinstrumenten, zoals vragenlijsten, observaties of interviews. Voordat je een conclusie trekt, is het belangrijk om de resultaten van deze meetinstrumenten te interpreteren en met elkaar te vergelijken.
Door ruwe gegevens te interpreteren, maak je wat je aan informatie verzameld hebt bruikbaar. Ruwe data is een berg informatie, met interpretatie geef je richting aan wat de data betekent en hoe je deze kunt toepassen, bijvoorbeeld om sportgedrag te verbeteren.
| Niet-geïnterpreteerde (ruwe) gegevens | Geïnterpreteerde gegevens |
| Gegevens zoals je ze hebt verzameld, zonder er iets mee te doen. Ze zijn ongefilterd en geven puur de input van jouw onderzoek. Ruwe gegevens bestaan bijvoorbeeld uit een lijst van antwoorden, cijfers of observaties. De betekenis ervan is nog niet beschreven. | Gegevens die je hebt geanalyseerd, verwerkt en vertaald naar informatie die betekenis heeft. Je zoekt naar patronen, trends of opvallende zaken, en legt de verbanden die relevant zijn voor je onderzoeksvraag. |
Antwoorden uit een vragenlijst over hoe vaak studenten van jouw opleiding per week sporten en waarom ze dat doen: | Na analyse ontdek je: |
Het interpreteren van kwantitatieve data (cijfers, statistieken) doe je zo:
1 Data controleren en opschonen
Zorg dat je dataset volledig en correct is. Check op fouten, zoals ontbrekende waarden of dubbelingen.
Maak een lijst van de variabelen die je wilt analyseren. Let op wat relevant is in het kader van je onderzoeksvraag!
2 Basisstatistieken berekenen
Bereken gemiddelden, mediaan, standaarddeviatie en percentages waar nodig.
Maak een overzicht van frequenties (bijvoorbeeld: hoeveel mensen sporten 1 keer per week, 2 keer, enz.).
3 Data visualiseren
Gebruik grafieken en tabellen om trends en patronen duidelijk te maken, zoals:
- Staafdiagrammen voor aantallen of categorieën.
- Lijngrafieken voor trends over tijd.
- Cirkeldiagrammen voor percentages.
Let op: dit doe je voor een eerste overzicht, kopieer dus niet alles naar een verslag.
Hulpvragen om kwantitatieve gegevens te interpreteren
1 Wat laten de basisstatistieken zien?
Wat zijn de gemiddelde scores, hoogste en laagste waarden, of percentages in je dataset?
Zijn er uitschieters? Wat zouden die kunnen betekenen?
2 Welke patronen of trends zie je? Focus op wat interessant zou kunnen zijn voor jouw onderzoeksvragen.
Verandert een bepaalde variabele (bijvoorbeeld sportfrequentie) over tijd, leeftijd of opleidingsniveau
Zijn er verschillen tussen groepen (bijvoorbeeld man/vrouw, eerstejaars/laatstejaars)?3 Hoe passen de data bij de onderzoeksvraag?
Welke resultaten zijn direct relevant voor je onderzoeksvraag?
Welke resultaten verrassen je, en hoe kun je die verklaren?
4 Hoe betrouwbaar zijn je gegevens?
Zijn er genoeg data verzameld om een conclusie te trekken?
Zitten er mogelijk meetfouten in je dataset?
Opdrachten om kwantitatieve gegevens te interpreteren
1 Maak een visueel overzicht
Maak een grafiek of tabel om je belangrijkste bevindingen te presenteren.
Gebruik bijvoorbeeld een staafdiagram om te laten zien hoeveel studenten per week sporten.
2 Vergelijk de resultaten van twee groepen
Kijk naar de gemiddelde sportfrequentie van eerstejaars en vierdejaars. Wat valt op?
Trek een conclusie over hoe de resultaten verschillen of overeenkomen.
3 Bereken een samenvattende maat
Bereken bijvoorbeeld de gemiddelde sportfrequentie en vergelijk deze met het landelijk gemiddelde (indien beschikbaar). Wat zegt dit over de groep die je hebt onderzocht?
4 Zoek uitschieters
Bekijk je dataset en identificeer uitschieters. Waarom zouden deze data afwijken van de rest?
Het interpreteren van kwalitatieve data (teksten, observaties, interviews) doe je zo:
1 Data organiseren en structureren
Zet alle antwoorden of observaties bij elkaar, bijvoorbeeld in een spreadsheet of tekstbestand.
Lees de data meerdere keren door om een eerste indruk te krijgen.
2 Coderen en categoriseren
Markeer belangrijke zinnen of uitspraken. Gebruik codes om te labelen, zoals “motivatie” of “obstakels”.
Groepeer vergelijkbare codes in thema’s (bijvoorbeeld: “gebrek aan tijd” en “drukke agenda” vallen onder het thema ‘tijdsgebrek’).
Hulpvragen om kwalitatieve gegevens te interpreteren
1 Wat zijn de meest voorkomende thema’s
Welke onderwerpen worden het vaakst genoemd in interviews of open vragen
Zijn er opvallende overeenkomsten of verschillen tussen respondenten?
2 Welke uitspraken zijn representatief?
Welke quotes of observaties vatten een belangrijk thema goed samen?
Zijn er uitspraken die je onderzoeksvraag direct ondersteunen?
3 Welke verbanden zie je?
Hoe hangen de verschillende thema’s samen? Bijvoorbeeld: wordt een gebrek aan motivatie vaak gekoppeld aan tijdgebrek?
4 Zijn er afwijkende meningen of perspectieven?
Welke antwoorden of observaties verschillen sterk van de meerderheid?
Wat zouden mogelijke oorzaken hiervoor kunnen zijn?
Opdrachten om kwalitatieve gegevens te interpreteren
1 Codeer de data
Lees een interview of antwoorden uit een vragenlijst door en markeer de belangrijkste thema’s. Gebruik bijvoorbeeld codes als “motivatie”, “obstakels” en “omgeving”.
Groepeer de data per thema en beschrijf wat je hebt gevonden.
2 Schrijf een samenvatting per thema
Vat per thema kort samen wat er in de data naar voren komt. Gebruik hierbij enkele representatieve citaten of observaties.
Bijvoorbeeld: “Onder het thema ‘tijdgebrek’ noemden veel studenten een drukke studieplanning als reden waarom ze minder sporten.”
3 Vergelijk de thema’s
Vergelijk hoe vaak bepaalde thema’s terugkomen. Bijvoorbeeld: wordt “motivatie” vaker genoemd als reden om niet te sporten dan “gebrek aan tijd”? Wat zegt dit over je doelgroep
4 Maak een mindmap
Gebruik de belangrijkste thema’s uit je kwalitatieve data om een mindmap te maken. Laat zien hoe de thema’s samenhangen en welke onderwerpen het meest centraal staan.
Stap 5: Concluderen & Gebruiken
Bij deze stap bepaal je of de vraag die je beantwoord wilde krijgen, beantwoord is. Je controleert dus of je hebt wat je nodig hebt. Je kijkt ook of het gevonden antwoord al bruikbaar is voor de praktijk en of je dus kunt gaan implementeren. Met de zaken die nog onduidelijk zijn, doorloop je deze fase nogmaals, net zo lang tot het beroepsproduct af is.
Boeije, H. & Bleijenbergh, I. (2019). Analyseren in kwalitatief onderzoek: denken en doen, derde druk. Boom.
Drenth, P.J.D. & Sijtsma, K. (2006). Betrouwbaarheid. In: Testtheorie. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6540-1_6
Heymans, M.W., Lenssen, A.F. & de Vet, H.C.W. (2006). Beschrijvende statistiek. In: Onderwijs in wetenschap. Bohn Stafleu van Loghum, Houten. https://doi.org/10.1007/978-90-313-6537-1_13
Page, M.J., McKenzie, J.E., Bossuyt, P.M., Boutron, I., Hoffmann, T.C., Mulrow, C.D., Shamseer, L., Tetzlaff, J.M., Akl, E.A., Brennan, S.E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J.M., Hróbjartsson, A., Lalu, M.M., Li, T., Loder, E.W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., McGuinness, L.A., Stewart, L.A., Thomas, J., Tricco, A.C., Welch, V.A., Whiting, P. & Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. International Journal of Surgery, 88. https://doi.org/10.1016/j.ijsu.2021.105906.
Peet, A.V., Hox, J.J. & Namesnik, K. (2010). Toegepaste Statistiek: Beschrijvende Technieken, derde druk. Noordhoff Uitgevers B.V.
Verhoeven, N. (2020). Thematische analyse: patronen vinden bij kwalitatief onderzoek. Boom.
Weber, M. (2011). Systematisch literatuuronderzoek en onderzoekssynthese. In: Handboek ontwerpgericht wetenschappelijk onderzoek. Wetenschap met effect. Joan van Aken, Daan Andriessen (ed.). Boom Lemma.
Wright, R.W. Brand, R.A., Dunn, W. & Spindler, K.P. (2007). How to write a systematic review. Clinical Orthopaedics and Related Research, 455: 23-29. doi: 10.1097/BLO.0b013e31802c9098.